Bu prensipler. Her çağda insanların ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde mükemmel olup, daima geçerliliğini koruyacak ve değişmeyecektir.

Yüce Allah (c.c.) şöyle buyuruyor;

“Allah katında din, şüphesiz İslam’dir.” (Al-i İmran Suresi, ayet; 19)

Kur’an, bu keşif yolculuğunda insana kendi yaratılışıyla birlikte bütün yaratılmışlar üzerinde düşünmesini (tefekkür, tezekkür, taakkul, tedebbür vs.) tavsiye eder. Elbette bu tavsiyelerin temel amacı, daha huzurlu ve mutlu bir hayat yolunda doğru seçimler yapma konusunda bireye kılavuzluk etmektir. Bu yolla içinde yaşadığı evrende olup bitenler üzerinde düşünen insan, sadece kendisini çevreleyen canlı ve cansız varlıklar hakkında hikmetli bilgilere ulaşmakla kalmaz, ayrıca hayatın ve yaratılışın anlamını keşfetmede vahyin eşsiz rehberliğinden faydalanarak Yüce Yaratıcının yarattıkları üzerindeki sayısız lütuf, cömertlik ve ihsanını da yakından görmüş olur. Böylece o, Yüce Allah’ın hoşnutluğunu kazanma ve iyi insan olma yolundaki gayretlerinin karşılıksız olmadığını, her daim gözlemlediği ve yaşadığı sayısız lütuflarla tecrübe etme imkânı bulur.

İslâm öncelikle bireyi bilinç düzeyinde inşa etmeyi hedefler. Bilinçli varlık olmak, her şeyden önce kendi varlığının farkında olmayı gerektirir. Bu anlamda, özgür irade ve bilinç sahibi biricik varlık olan insan, diğer bütün yaratılmışlardan farklı ve üstün niteliklerle donatılmıştır. Yaratılmışlar içinde yalnızca insanın eylemleri hayatın akışını ve diğer bütün varlıkların hayatını doğrudan etkileyebilme özelliğine/potansiyeline sahiptir. Ancak insan, yapıp ettikleriyle yaratılışta kendisine bahşedilen bu eşsiz yetileri geliştirerek “en değerli” varlık olma yolunda ilerleyebileceği gibi, yaratıcı yeteneklerini körelterek varlıkların “en değersizi” olma yolunda da ilerleyebilir. (Tin, 4-5) Sonuçta her iki tercih de, herhangi bir dışsal zorlama olmaksızın, onun özgür iradesiyle vereceği kararlara bağlı olarak gerçekleşir. Yüce Yaratıcı bu konuda insanı serbest bırakmış, ancak özgür tercihlerinin ortaya çıkaracağı sonuçlardan sorumlu tutulacağını ve hesap gününde yargılanacağını belirtmiştir. Çünkü İslâmiyet’te sorumluluk bireyseldir ve hiç kimse bir başkasının günah yükünü taşıyamaz. (Fâtır, 18)

Kişinin özgür ve sorumlu bir varlık olduğunun farkına varabilmesi, ancak kendi tekliğinin ve özgünlüğünün idrakinde olmasıyla, yani birey olma bilinciyle mümkündür. Bu anlamda birey bilinci, bireysel farkındalığın geliştirilmesiyle ulaşılabilecek bir yüksek bilinçlilik hâlini ifade eder. Çünkü bilinçli bireyler özgür iradelerini kullanarak doğru tercihlerde bulunabilirler. İşte İslâm’da ilâhî hitabın gerçek muhatapları da yüksek bilinç sahibi bu bireylerdir. Bununla birlikte İslâm, insanın sadece bireysel bilince ulaşmış olmasını yeterli görmez, aynı zamanda ondan içindeki varlıklarla birlikte bütün evrenin yaratılış ve işleyişindeki düzenliliği/kusursuzluğu görmesini de ister. (Mülk, 3-4)

İnsanın, hemcinsleri başta olmak üzere diğer canlı-cansız varlık ve nesnelerle ilişkisinde sorumluluklarının farkında bir hayat sürmesi gerekir. Onun hemcinslerine karşı sorumlulukları, toplum hâlinde yaşayan bir varlık olmasından kaynaklanır. Toplumsal hayat, bireye, kendisi ve yakın çevresinden başlayarak diğer bütün insanlara karşı sorumluluklar yükler. Çünkü insan ihtiyaç ve beklentilerini gerçekleştirebilmek için başka insanların yardımına muhtaçtır. Bu nedenle toplumsal hayatın dışında münzevî bir hayat ancak toplumsal gerçekliği olmayan hikâye ve masallara konu olur. Bu anlamda İslâm, Yaratıcı başta olmak üzere, evrene ve içindeki bütün varlıklara karşı sorumlulukları konusunda yüksek bilinç ve farkındalığa ulaşmış duyarlı, özgür bireylerden oluşan bir toplum modeli önerir. Çünkü ancak böyle bireylerden oluşan bir toplumsal ortamda insan, yaratılıştan getirdiği yeteneklerini keşfetme ve potansiyellerini geliştirebilme imkânı bulabilir.

İslâm’da bireycilik, asla bencillik değildir. Aksine o, kendi dışındaki varlıkların farkında olmayı, onlara zarar vermeden birlikte yaşamayı ve hukuklarına riayet etmeyi gerektirir. İslâm’da yalnızca insanların hukukundan söz edilmez, aynı zamanda insan dışındaki bütün varlıkların, örneğin hayvanların, çevrenin, doğanın, küçük-büyük bütün yaratılmışların haklarından söz edilir. Bireyden onlara karşı incitici davranmaması, saygılı ve merhametli olması istenir. Toplumsal ve doğal ortamdaki varlık ve nesnelere karşı yüklendiği sorumluluklar, insanı, bencilce ihtirasların kıskacından kurtulmaya, daha paylaşımcı ve özverili davranmaya çağırır. Birey bu çağrıya kulak verdiğinde, bütün yaratılmışlara Yüce Yaratıcının açtığı sonsuz lütuf ve rahmet penceresinden bakmayı öğrenme yolunda kendi potansiyellerini harekete geçirmiş olur. Böylece o, bencilliğin öz benliğine yabancılaştırıcı ve yalnızlaştırıcı etkisinden kurtularak, gerçek özgürlüğün ve özgür irade sahibi benzersiz varlık olmanın kendisine yüklediği sorumlulukların, Yaratanın hoşnutluğunu kazanma ve yaratılmışları, O’nun hoşnutluğu için sevme yolundaki gayretlerinde saklı olduğunu keşfetmiş olur.

Not: Bu yazı, Diyanet Aylık Dergi Kasım 2008 sayısında yayınlanmıştır.

Dr. İhsan Çapcıoğlu
Ankara Üniv. İlâhiyat Fak.

Dini hayatımızda önemli bir yere sahip olan Kadir Gecesinin değeri, insanlığa rehber, şifa ve ebedî mutluluğun anahtarı olarak gönderilen Kur’an’ı Kerim’in o gecede yeryüzü ve beşerle buluşmaya başlamasından kaynaklanmaktadır: “Şüphesiz, biz onu (Kur’an’ı) Kadir Gecesi’nde indirdik. Kadir Gecesi’nin ne olduğunu sen ne bileceksin! Kadir Gecesi bin aydan daha hayırlıdır. Melekler ve Ruh (Cebrail) o gecede, Rablerinin izniyle her türlü iş için iner de iner. O gece, tan yerinin ağarmasına kadar bir esenliktir.” (Kadr, 97/1-5)

Kadir Gecesi, kadrü kıymet bilme, Rabbimizin bizlere sunduğu sayısız nimetlerin farkında olma zamanıdır. Kadir Gecesini gereği gibi anlayıp hakkıyla değerlendirmenin yolu, Kur’an’ı lafzıyla okumanın ve dinlemenin yanında, yaptığı çağrıyı anlamaktan, üzerinde derin bir şekilde düşünmekten ve mana ikliminde yol alarak hayatımızda onu rehber edinmekten geçer.Çünkü Kur’an hem varlık, varoluş, kendimiz ve Yaratanımız hakkında hakikat bilgisinin hem de İslam Medeniyetinin temelini teşkil etmiş, insanlığın yolunu aydınlatmış, fert ve toplum hayatındaki temel ahlakî ve sosyal problemlerin hak ve adalet ekseninde çözülmesine ışık tutacak, insanları geleceğe hazırlayacak ilâhî ölçüleri getirmiş ilahî bir kitaptır. Böyle olduğu için de, Kur’an’ı anlamaya ve onun getirdiği güzellikleri yaşamaya çalışan her insan, her gecesini Kadir Gecesi gibi değerlendirme imkanı elde edebilir.

Bu gece aynı zamanda esenlik ve güvenliğin her tarafa yayıldığı, sema kapılarının açıldığı, dua ve tövbelerin kabul edildiği bir kutlu gecedir. Bizler, hayatımızın çok hızlı seyreden akışı içinde böylesi müstesna geceleri kendimizi yenileme fırsatı olarak değerlendirmeli, hikmet gözüyle kendimizi sorgulayıp, özeleştiri yapıp, işlediğimiz hatalara tövbe edip af ve bağışlanma dilemeliyiz. Bu gecede, kendimizle, Yüce Yaratıcımızla ve çevremizle barış içinde yaşamanın ve hayatımızı anlamlı kılmanın yollarını aramalı, kendimiz, ailemiz ve bütün insanlık için dua etmeliyiz. Sevgili Peygamberimiz (a.s.) bu mübarek gece ile ilgili olarak, “Kim inanarak ve sevabını Yüce Allah’tan umarak Kadir Gecesi’ni ihya ederse onun geçmiş günahları bağışlanır” buyurmuş ve bu gece, “Allah’ım! Sen affedicisin, affetmeyi seversin, beni de affet” diye dua etmemizi tavsiye etmiştir.

Bu duygu ve düşüncelerle, aziz milletimizin, soydaş ve dindaşlarımızın Kadir Gecesini tebrik ediyor ve bu gecenin, insanlığın barış, huzur ve saadetine, bütün müminlerin de affına vesile olmasını Cenab-ı Allah’tan niyaz ediyorum.

Prof. Dr. Ali BARDAKOĞLU
Diyanet İşleri Başkanı

- Siz de mi ağlıyorsunuz ey Allah’ın Rasulü?

Sahabi, hayata ve ölüme anlam vermeyi öğreten Allah elçisinin ölüm gerçeğini herkesten iyi kavramış olduğundan oğlunun ölümüne üzülmeyeceğini düşünmüştü. Efendimiz;

- “Avf oğlu! Bu gözyaşları merhamet duygusunun eseridir” karşılığını verir ve minik yavruyu bir kere deha öptükten sonra devam eder: “Göz yaşarır, kalp hüzünlenir. Ancak biz yine de Rabbimizin razı olacağı şeyi söyleriz. Senden ayrıldığımız için mahzunuz ey İbrahim.” (Buharî, Cenâiz, 44)

Zerreden küreye, kâinatın sahip olduğu düzenli var oluş ilâhî rahmetin eseri. “Rahmetim her şeyi kuşatmıştır.” (A’raf, 156) diyor Rabbimiz. Yıldızlar nasıl oluyor da yollarından zerrece sapmadan görevlerini yerine getiriyor? Varlıklar dünyasındaki akla nereden geliyor? Okyanus adı ile uzanmış yatan engin suların buhar olup, bulutlaşıp toprağımıza bereket yağdırması bu ilâhî rahmetin eseri. Bu yüzden yağmura doğrudan “rahmet” demişiz. Yeşeren otlar, çevremizdeki sonsuz renk cümbüşü sonu gelmez ilâhî rahmet zincirinin halkaları.

Elbet adalet sıfatının gereği olarak gazabı da var Allah’ın, ama O’nun rahmeti gazabına baskındır. (Buharî, Tevhid, 55)

Yaratıcı kudret, kâinatın var oluş ve işleyişine fiilen hâkim kıldığı rahmeti, yeryüzü plânında, insana potansiyel bir nitelik halinde yansıtmıştır: Merhamet. Bakalım insan Allah’ın ahlâkı ile ahlâklanıp bu duyguyu tabiatının hayvanî tarafına, zulüm ve zorbalığa baskın kılabilecek mi? Âdemoğlunun bütün hayatı bu imtihanın yaşandığı bir süreçtir.

Merhamet, esirgeme duygusu ile harman olmuş acıma duygusudur. Anne, bu duygunun iliklerine kadar işlediği insandır. İtilip kakılmış, ihmal edilmiş, ilgisiz bırakılmış bir anneyi çocuğuna vereceğiniz bir zarar ile imtihan edin, göreceksiniz ki bütün çektiklerini unutmuş, “keşke ona bir şey olmasın, ben bir şey istemem” diyecektir.

Annelik insana has bir nitelik değil. Hayvanlar da dünyaya can getiriyor. Yuvadaki yumurtasına göz diken yılana saldıran serçe bize neler anlatmıyor ki… Sivri dişleri en büyük silâhı olan şu köpek aynı dişlerle yavrusunu ensesinden tutmuş taşıyor. Parçalamak için var olan o dişler bir yavrunun narin ensesinde nasıl “pamuk” oluveriyor? Bu “mucize”yi gerçekleştiren sihirli formüle merhamet adını vermişiz. Kâinatın efendisi (s.a.s.) bu formülü, merhamet ve şefkat duygusunun ilâhî kaynağına işaretle çözüyor: “Allah merhametini yüz parçaya ayırdı, doksan dokuz parçasını kendi yanında tuttu, bir parçasını yeryüzüne indirdi. İşte bu bir parça rahmet sebebiyle yaratıklar birbirine merhamet eder. Hatta yavrulu hayvan, bir tarafını incitir endişesiyle ayağını yavrusundan sakınır.” (Buharî, Edeb, 19)

Rahmanın merhametini hak etmeyi, onun bize ayırdığı bu merhamet payını dışa yansıtmamıza bağlayan şu iki hadis de aynı formülün çözümüdür: “Yerdekilere merhamet edin ki gökte olan (Allah) da size merhamet etsin.” (Ebû Davud, Edeb, 58) Bu ise ancak varlıklara merhamet etmekle gerçekleşebiliyor: “Merhamet etmeyene merhamet edilmez.” (Buharî, Edeb, 18)

Ancak şefkat ve merhamettir ki canlı cansız demeden bütün varlıkları “Allah’ın mahlûku” olma etiketi altında birleştiyor. Bu bakış açısı, insana ait bütün düşünce ve eylemlerin temeline Allah bilincini yerleştirecek, böylece insanın yaratılış hikmeti hedefini bulmuş olacaktır. Bundan dolayı merhamet duygusu Allah katında büyük bir değer taşıyor. Bu duygunun kök saldığı yürek, sahibinin işlediği nice “yanlış”ların örtülmesine zemin hazırlıyor.

Kötü yola düşmüş bir kadını susuzluktan ölmek üzere bulunan bir köpeğe su verdiği için Allah’ın bağışladığını haber veren Peygamber Efendimiz (s.a.s.) (Buharî, Şürb, 9) Kedisini açlıktan öldüren merhametsiz bir kadının, cehennemi hak ettiğini bildiren hadiste de (Buharî, Edeb, 18) ters yönden aynı gerçeğe vurgu yapılmıştır. Bu sebeple Kur’an, iman edip birbirine sabır ve merhamet tavsiye edenlerin ahiret mutluluğuna ereceğini bildiriyor. (Beled, 17-18)

Katı yürekli insan, adını koyamadığı gizli bir korkunun müptelâsıdır. Geceleyin mezarlıktan geçerken ıslık çalan adamın ruh hali saklıdır onun içinde. İşte zulüm ve merhametsizlik çok kere böyle bir zaafın görünen yüzüdür. Gaddarlığın izini sürün, korkak bir adama ulaşacaksınız. Bu sözü çok duymuşsunuzdur: “Korkaklık zalimliğin anasıdır” der Montaigne ve devam eder: “Kötü ve insanlık dışı bir kalbin acısının ve burukluğunun genelde kadınsı bir yumuşaklık barındırdığını tecrübeyle tespit ettim. Önemsiz sebepler yüzünden kolayca ağlayan zalimler gördüm. Zalim Alexandre, o her gün birçok insanı zalimce öldüren zorba hükümdar, halkının kendisini ağlarken görmesinden korktuğu için tiyatroda trajedi seyretmeye gidemezmiş. Bu tür insanları aşırı uçlara yönelten şey ruhlarının zayıflığı olabilir mi?” (Montaigne, Denemeler, Türkçesi Buket Yılmaz, Lacivert Yayıncılık, İst. 2007 s. 202) Böyle bir adamın dökeceği gözyaşları timsah gözyaşları değil, ama merhametin eseri de değil. Zalim bir adamın bilinçaltından kendisine sen katı kalpli biri değilsin diye seslenmesidir. Oysa “Gözyaşı suçun rengini soldurmaz.” (Necip Fazıl, Reis Bey)

Merhametli bir kimse ise tam tersine, dıştan bakışla birtakım zayıflık belirtileri taşır gibi görülebilir. Hâlbuki boynu bükük bir yetimin titrettiği bu yürek, ardında güçlü bir kişilik saklar. Acıma duygusu zayıflığın değil, güçlü bir ruhun göstergesidir. Merhamet, bencilliğe esir olmadan, dünyada/kendi iç dünyasında başkalarına da yer açabilen güçlü yüreğin niteliğidir.

Kişinin kendi yaşadığı ıstıraptan dolayı ağlaması bir tür savunmadır. Bu durumdaki insan karşılaştığı zorluğa pasif bir yolla karşı çıkmaktadır. Bu gözyaşlarının derinliklerinde bencilce bir yöneliş yer alır. Başkalarının mutsuzlukları, ıstırapları, acıları için akıtılan gözyaşı ise hasbidir, tertemiz ve durudur. Merhamet ve şefkat duygusudur bu gözyaşlarını besleyen. Bu gözyaşları, “hep almak” sevdasını yenip, kendinden bir şeyler verebilme noktasına gelmiş insanın gözyaşlarıdır. Başkaları için ağlayabilmek, dünyayı onların puslu penceresinden görebilmekle mümkün. Acılı yüreklere girebilmekle; yanaklarını gözyaşı ile ıslatma hakkını kendinde göremeyen, hep “içe ağlayan” yürekleri görebilmekle mümkün. Burada “ağlamak”, zorda olanı anlayabilmenin adıdır… Ağlayamamak ise anlayamamanın belgesi. Edibin, göğsünde kalp değil de “taş” taşıyanlara yönelik şu söz bunu vurguluyor: “Ağlayamazsınız… Ağlasaydınız anlardınız.” (Necip Fazıl, Reis Bey)

Merhametsiz bir kalbin ilk kurbanı kendi sahibidir. Acıma duygusundan mahrum bir kalbi, dünyanın hiçbir maddî imkânı tatmin edemez, huzura kavuşturamaz. Bizim temel derdimiz, kendimize acımayışımızdır. Nefse itaatle, isyanlarla, ruha hakkını veremeyip maddenin demir kafesine tıkılıp kalmakla kendimize karşı en büyük merhametsizliği işliyoruz. İstemesek de, kendimize reva gördüğümüz merhametsizlikten neslimizi de esirge(ye)miyoruz. En büyük merhametsizliği en çok sevdiklerimize karşı sergilemiş oluyoruz.

Etten kan pompasını yürek yapan şey, oraya sinen merhamet duygusudur, tamam. Fakat hiçbir şey istismar edilmiş merhamet duygusu kadar “muzır” olamaz, dersek önemli bir gerçeği vurgulamış oluruz. Söz gelimi, adaletin uygulanacağı yerde merhametten söz etmenin açılımı şudur: “Yapılan kötülük yapanın yanında kâr kalsın, kişi yaptığının karşılığını, cezasını görmesin.”

İstismara kapı aralayan merhameti “ağızların kirli sakızı” diye niteliyor “Reis Bey.” Ancak “merhametten maraz doğar” atasözünü mutlakmış gibi algılayıp merhameti “defterden silmek” insanın kalbinden rahmeti siler ve onu “buz çölünde yol almaya” mahküm eder. Çocuklarını öpmediğini söyleyen zata Hz. Peygamber’in verdiği cevaba bakınız: “Allah senin kalbinden merhameti çekip almışsa ben sana ne yapabilirim.” (Müslim, Fedâil, 64)

Bizim medeniyetimizin ruhlara merhamet nakşeden asil bir inceliği vardır. Bu merhamet, insan-hayvan ayırımı yapmaz. Mimarimizdeki “kuş sarayı” kavramı bu derûnî güzelliğin sözcüsüdür. Ahmet Haşim Bursa’da yaşayan Greguar Bay isimli Fransız’dan aktarıyor: “Bilmem Bursa’yı gezerken gördünüz mü? Haffaflar (ayakkabıcılar) çarşısının ortasında bir meydan var. Bu meydan sakat bazı hayvanların darülâcezesidir. Kanadı veya bacağı kırık leylekler, bunamış kargılar, kör veya sağır baykuşlar burada halkın sadakasıyla geçindirilir. Haffaf esnafın aylıkla tuttuğu belki yüz yaşında, baktığı sakat leylekler kadar aciz bir ihtiyar, sadaka parasıyla her gün işkembe alır, temizler, parçalar ve insan merhametine sığınan bu zavallı kuşlara dağıtır.” (Ahmet Haşim, Bize Göre, Gurebâhâne-i Lâklâkan, Frankfurt Seyahatnamesi, Devlet Kitapları, 1000 Temel Eser, M.E. Basımevi, İst. 1969, s. 94) Bu tablo, iman cevheri ile şeffaflaştırdığı maddenin ötesini seyredebilen dünya görüşünün eseridir. Ancak ne yazık ki dünya tozpembe değil. Acı birtakım gerçekler de tarihin gözleri önünde yaşandı, günümüzde de yaşanıyor.

Tarih, birbirini acımasızca katleden insanların zevkle seyredildiği dönemler gördü. Roma’nın arenaları zulüm ve merhametsizliğin putlaştırıldığı mekânlar olarak geçmişin hafızasındaki yerini almıştır. İnsanların vahşi hayvanlara yem edilişi, yalnızca bir cezalandırma yöntemi değil, aynı zamanda -belki ondan daha fazla- bir seyirlik olaydı. İnsanlığın bu sefil yanı, “işkence partileri” ile boğa güreşleri ile kara bir damar halinde günümüze kadar uzayıp gelmiştir.

Bir Batı Avrupa ülkesinin turistik kasabalarında her yıl ‘eğlence’ diye pek çok boğa öldürülüyor. Bu zavallı hayvanların öldürülmesi kadar acı olan bir başka gerçek ise, bu işin bir millî kültür olgusu olarak değerlendirilmesidir. “Bir canlının kızdırılarak, acı çektirilerek ve dakikalar boyu şişlerle delik deşik edilerek öldürülmesinin nasıl bir eğlendirici yanı olabilir? Cevap, ruhumuzun karanlık yanında saklanan acımasızlıkta olsa gerek.” Bu kanlı oyunda ön plâna çıkan iki tip var: Merhametsizliğin kanlı eli matador ve merhametsizliği seyirlik zevk şehveti içinde baş tacı eden canlılar yığını.

Topyekûn insanlık dünyaya, burayı merhametin her derde derman olduğu bir güzellikler yurdu kılma görevi ile gelmiştir. Bu görev, insan-hayvan, canlı-cansız demeden bütün kâinatın altın harflerle yazılmış sessiz bir davetiyesi olarak duruyor, insanın önünde.

Gelin her gönülde bir merhamet meşalesi yakalım; ruhlardaki kuytu, izbe köşeleri aydınlatacak bir meşale. İnsan olmanın zevkini o zaman yaşayacağız.

Not: Bu yazı, Diyanet Aylık Dergi 2008 Eylül sayısında yayınlanmıştır.

Doç. Dr. Halil Altuntaş
Başkanlık Vaizi

Zekat Nisabı : Asli ihtiyaçlarından sonra 80,18 gr. Altın veya Karşılığında Parası olan zekat verecektir.

“Allâhumme leke sumtu ve bike âmentu ve aleyke tevekkeltu ve alâ rızkıke eftartu veli savmi ğadin neveytu fağfir limâ kaddemtu vemâ ahhertu.”

Anlamı:

“Allah’ım! Senin için oruç tuttum, sana inandım, sana dayandım, Senin verdiğin rızıkla orucumu açtım. Yarının orucuna da niyet ettim, benim geçmiş ve gelecek günahlarımı bağışla.”

Akşam iftara oturduğumuzda (sahura kalkmışsak) 12 saat civarında aç kalmışız demektir. Sindirim sistemimiz istirahattedir. İşte biz iftarda yemeği birden ve aşırı şekilde mideye doldurursak salgılar fazlalaşır, tansiyon düşüklüğü olur. Hele bir de yemeği yedikten sonra uzanıp yatarsak tehlike artar. Vücuttaki kan, mide ve bağırsakların etrafında toplanır.

Beyin ve kalbe kanın gitmesi engellenir. Kan birden vücuda dağıldığında ise kalp çarpıntılarına ve krize kadar varır.

Bu sebeple kalbinden rahatsız olanlar yediklerine dikkat etmelidirler. Tavsiye edilen; yemeğin yavaş, iyi çiğnenerek ve sohbetle, muhabbetle yenmesidir. Osmanlı konaklarında iftarda önce çorba çıkar, misafirler orucunu bu şekilde açtıktan sonra akşam namazı eda edilirmiş. Yemek ise namazı müteakiben yenirmiş. Aslında sağlığa en uygun olanı da budur. Yine Ramazan’da bol sıvı almalıyız. Taze meyve suyu, ayran gibi içecekler de alınabilir Ramazan’da ağır yiyeceklerden kaçınmalı, meyve ve çiğ sebze tüketimine önem verilmelidir. Ramazan’ın sağlık ayı olduğunu unutmayalım.

Teravihe çocuğunuzla gidin

Elinden tuttuğunuz çocuğunuzla birlikte teravih namazına gidin. Namazdan sonra, önce çocuğunuza küçük; ama onun hoşuna gidecek bir hediye verin. Sonra yanınıza aldığınız çikolata ya da şekerleri teravihe gelen diğer çocuklara dağıtarak onlara Ramazan’ın rahmet yüzünü bir kere daha gösterin.

Ekonomik durumunuz iyiyse bunu sık sık yaparak camiye gelen çocukları sevindirin.

Çocukları camiden kovmayın

Teravihtesiniz, huşu ile namazınızı kılıyorsunuz. Çevrenizde yüzlerindeki rahmetten izlerle muzipçe dolaşan hatta safların arasında koşuşan çocuklar var. Halden anlamayan bazı nadanların onların koşuşturmasından rahatsız oldukları belli.

Çocuklara kızarak sert sert bakışları ile onları azarlayanların aksine, siz nazarınıza rahmeti yerleştirin ve kendilerinden hoşnut olduğunuzu izhar edin. Namazdan sonra da karşılaştığınız çocuğun başını okşayıp onu tebrik ederek “Allah ibadetinizi kabul etsin” deyin.

Çocukların dinî eğitiminde bu ay bir fırsattır

Eğitim, büyüklerin kendilerini takip eden nesli her yönden geliştirmek, çelişki ve tutarsızlıklardan kurtarmak, ahenkli davranış ve olgunlaşmış şahsiyete ulaştırmak için gösterdiği çabalar bütünüdür. Eğitim için müsait ortamın, heyecanın, motivasyonun ve uygulama yapma imkânının bulunması şarttır. Çocuklara İslâmi eğitimin kazandırılmasının en müsait ortamlarından biri de Ramazan ayıdır.

Heyecan, eğitimi hem kolaylaştıran hem de zorlaştıran bir husustur. Bu itibarla heyecanın eğitime verdiği olumlu ve olumsuz olmak üzere iki yönlü etkisi vardır. Öğrenilecek şeyle aynı yönde olan heyecanlar eğitimi kolaylaştırır; fakat öğrenilecek şeyle zıt yönde olan heyecanlar eğitimi zorlaştırır. Meselâ Ramazan ayının heyecanı, İslâmi terbiyeyi kolaylaştırarak İslâm eğitimine olumlu bir katkıda bulunur. Bunun yanında İslâm örf, âdet ve ahlakıyla uzaktan yakından hiç alâkası olmayan bazı bayramların heyecanı ise çocukların İslâmi terbiyeyi kazanmalarına engel olur. Heyecanın en büyük neticesi motivasyonu ortaya çıkarmasıdır. Kısaca motivasyon, öğrenilecek şeye karşı iradeli olarak ilgi ve merak duymaktır. Herhangi bir şeye ilgi ve merak duymadan onu öğrenmek mümkün değildir. Bu sebeple ilgisizlik ve dikkatsizlik, öğrenme ve anlamaya engel olan kalbe çekilmiş bir perdedir. Artık bugün çocuğa motivasyon kazandırılmadan eğitim ve öğretim yapılamayacağı bütün dünya eğitimcileri ve pedagogları tarafından kabul edilmiş bir husustur. Bunun yanında halkımız arasında “Merak ilmin hocasıdır” sözü yıllardır kullanılmış ve adeta atasözü haline gelmiştir.

En büyük muallim ve terbiye edici olan Kainatın İftihar Tablosu Peygamber Efendimiz (sas) de, bir şeyler anlatmak istediğinde ashabının ilgi ve merakını uyandırarak motivasyonunu artırırdı. Bütün bunlardan da anlaşılıyor ki, Müslüman anne–babanın yapacağı ilk iş, çocukta harekete geçirici güç olan ilgi ve merakı temin etmektir. Bu sebeple dikkati toplamak için mübarek Ramazan ayı, oruç, teravih namazı, imsak ve sahur gibi çeşitli motiflerden faydalanmak lazımdır.

Çocuklar sizi namaz kılarken görsün
Bugün bir başlangıç yapın. 1,5-2 yaşından büyük çocuğunuz varsa onların bulunduğu bir ortamda namaz kılın. Onlar sizlerin önlerinize gelsin, sırtınıza çıksın. Onlara müdahale etmeyin. Peygamberimiz de bu şekilde davranmıştı.

Çocuklarınız sizi namaz kılarken görsün. Bu onun zihnine yerleşecek ve ileride evde sizin yaptıklarınız adına çok önemli bir hatıra olarak kalacaktır. Mümkünse namazlarınızı evde eşlerinizle birlikte cemaat yaparak kılın. Böylece namazınızın yirmi yedi kat daha fazla sevap getireceğini Efendimiz (sas) haber veriyor.

Çok Kur’an-ı Kerim okumak ve hatim indirmek.

Teravih namazını 20 rekat olarak cemaatle camilerde kılmak.

İftar saatlerinde ümmeti Muhammet için çok dua etmek.

Oruçlarımı mutlaka sahura kalkarak tutmak ve sahur vakitlerini dua, namaz ve Allah’ı zikirle çok iyi değerlendirmek.

Öğrencilere, komşularımıza ve akrabalarımıza iftar vermek.

Sadaka, burs, bağış ve yardımlarımızı bu ayda biraz daha artırmak.

Allah’ın isimlerini bolca zikretmek.

Gıybet, su-i zan, yalan, dedikodu gibi günahlardan uzak durarak orucumuzu lekelememek.

Ramazan’ımızı bereketlendirmek için fitremizi fazlasıyla vermek.

Çevremize hayırhâh olup bu ayda kalplerin de yumuşamasını fırsat bilerek din-i mübin-i İslam’a hizmet adına daha fazla şeyler yapmak.

Hayır ve hasenat sahiplerini yeni bir nesle sahip çıkma adına çeşitli hayırlara kanalize etmek.

Kötü huy ve alışkanlıklarımızı bu rahmet ve bereket ayında tamamen terk etmeye çalışmak.

‘Ramazan tebrik ziyaretleri’ adı altında tanıdık tanımadık herkese ziyaretlerde bulunmak.

‘Her gece Kadir Gecesi olabilir’ mülahazası ile Ramazan gecelerini çok dinç olarak ibadet ve dua ile değerlendirmek.